Zaovine, selo na planini Tari, neodoljive lepote, koja osvaja odmah na prvi utisak, čuveno po mnogo čemu, a najviše kao stecište najredjih primeraka flore Srbije, a koja inače ovde u Zaovinama čini 50 procenata ukupne flore Tare.
Zaovine su čuvene i po svom simbolu, koji je davne 1875. godine otkrio naš čuveni botaničar Josif Pančić u jednom od zaseoka, simbolu koji je izuzetno redak, vitak, gord, i koji sa svojom visinom i do 40 metara, predstavlja neprocenjivi biser nase zemlje - Pančićevoj Omorici.
ZAOVINE
OAZA "NETAKNUTE" PRIRODE
Zaovine administrativno pripadaju teritoriji Opštine Bajina Bašta, a prostiru se u južnom delu Tare, poznatom još i kao "ravna Tara", a u geomorfološkom smislu čine prirodnu vezu planine sa Zlatiborom i Mokrom gorom. Nadmorska visina varira od 785 do 1.412 metara (Miloševac - najviši vrh), dok je najviši vrh same Tare Kozja stena ili Kozji rid sa nadmorskom visinom od 1.591 metara. Zaovine su selo poznato takođe i po proročanstvu Miloša i Mitra Tarabića koji su još sredinom 19.veka prorekli da će "Drina poteći uz Taru", i zaista, Drina, jedna od najčistijih reka u Srbiji, potekla je 1981. godine uz Taru, kada je i završena izgradnja druge reverzibilne brane Perućac 2, puneći veliko akumulaciono jezero nekoliko stotina metara iznad svog toka, tačnije rečeno, voda sa 310 metara nadmorske visine iz jezera Perućac, turbinom, kroz cevi prečnika šest metara, dospela je u predivan predeo četinarskih suma, 900 metara visoko pravo u Zaovine.
Jezero je gledano odozgo zmajolikog oblika, tačnije oblika zmaja u letu, a što se dovodi u vezu sa projektom na kome su radili japanski stručnjaci punih 12 godina. Jezero je dubine do 130 metara i u sebi krije čitav jedan bogati živi svet - 14 vrsta riba iz 6 familija - kapitalne primerke pastrmke, soma, klena, štuke, skobalja, grgeča, mladice...
Ispod ovog, postoje i četiri manja jezera iz kojih se voda sistemom spojenih sudova može pretakati u veliko jezero. Jedno od tih jezera je i jezero Spajići koje se nalazi sa druge strane brane. Jezero u Zaovinama okružuju guste borove šume, proplanci i livade, kao i imanja porodica koje žive kraj njega.
Na žalost, izgradnja jezera nije prošla bez posledica po Zaovljane. Mnoga imanja su potopljena, mnoge kuće nestale, a kada se nivo vode u jezeru spusti, mogu se nazreti, pa i videti, temelji nekadašnjih kuća, stepeništa...Iz tog razloga, često se može čuti da su Zaovine srpska Pompeja.
Zaovljani su bili prisiljeni prilikom gradnje da se sele u više predele svojih poseda, pa otuda oko samog jezera nikoše zaseoci nazvani po porodicama koje u njima žive: Jevtići, Popovići, Mandići, Jezdići, Lazići, Jelisavčići, Milekići, Djurići, ukupno 28 zaseoka u čiji sastav ulazi, pored jezera i kanjon Belog rzava -"Sklopovi".
Zaovine obuhvataju površinu od blizu 6.000 hektara, a selo je inače čuveno i po tome što je davne 1875. godine u jednom od njegovih zaseoka, naš poznati botaničar Josif Pančić, otkrio novu i izuzetno retku vrstu četinara, nazvavši je Pančićeva omorika, koja predstavlja jedan od simbola Tare. Takođe, 50 procenata flore Tare, odnosno 15 procenata flore Srbije, nalazi se u Zaovinama, a posebno treba spomenuti mečju lesku, tisu, božikovinu, jermičak, dervenski različak, božur, paprat rebrača, veliku plavu lincuru, zeleniku, žutu lincuru, crnu čemeriku, većinom sve zaštićene biljne vrste.
Zbog lepote živopisnih predela, prirodnih staništa i svog izuzetno bogatog i raznovrsnog biljnog i životinjskog sveta koji čine oko 600 vrsta biljaka, 14 vrsta riba, 6 vrsta vodozemaca, 5 vrsta gmizavaca, 108 vrsta ptica, 36 vrsta sisara, selo je 15.avgusta 2008. godine proglašeno za PIO Zaovine (Predeo izuzetnih odlika Zaovine).
Rešenjem Zavoda za zaštitu prirode Srbije od 5.avgusta 2008. godine, PIO Zaovine se svrstalo pod režim zaštite I, II i III stepena.
U nastavku pogledajte video materijal sačinjen od fotografija o Zaovinama i Zaovljanskom jezeru koji je postavljen na stranama YouTube. Za samo jedan minut koliko video traje, moći ćete da se upoznate sa sadašnjim Zaovinama na Tari.
